Bez kategorii

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD)

Autor: dr Ewa Łodygowska, psycholog

Nazwa zaburzenia

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej funkcjonuje także jako . Ponadto zaburzenie to bywa również określane jako ADHD, co stanowi skrót od angielskiej nazwy zespołu.

Objawy

  1. Zaburzenia uwagi:
  •  Dziecko często nie jest w stanie utrzymać ciągłej i bliższej uwagi na szczegółach lub popełnia błędy z nieuwagi w szkole, pracy lub przy innej działalności. 
  •  Dziecku często nie udaje się utrzymać trwałej uwagi na zadaniach lub zabawach.
  •  Często wydaje się, że dziecko nie słyszy tego, co się do niego mówi.
  •  Dziecko często nie jest w stanie wykonać następujących po sobie poleceń.
  •  Dziecko ma trudności z zorganizowaniem sobie pracy lub innych zajęć.
  •  Dziecko nie lubi, ociąga się lub unika zajęć wymagających dłuższego wysiłku umysłowego (takich jak nauka szkolna, wykonywanie zadań domowych)
  •  Dziecko często gubi rzeczy niezbędne do pracy lub nauki  (przybory szkolne, ołówki, narzędzia)
  •  Dziecko łatwo rozprasza się pod wpływem zewnętrznych bodźców.
  •  Dziecko często jest zapominalskie w trakcie codziennych zajęć.

Przyczyny nadpobudliwości psychoruchowej:

  • uwarunkowania genetyczne
  • specyficzne wzorce pracy mózgu (dotyczy to pracy kory przedczołowej obu półkul, struktur głębokich, spoidła wielkiego i móżdżku)
  • zaburzona równowaga pomiędzy neuroprzekaźnikami (noradrenaliną i dopaminą)

 

 

Nadpobudliwość psychoruchowa przejawia się zazwyczaj w 3 sferach:

  • ruchowej;
  • poznawczej:

 

W sferze ruchowej można zaobserwować następujące objawy (mogą występować wszystkie lub niektóre z nich, w różnym nasileniu):

 

  • permanentna potrzeba ruchu i niepokój psychoruchowy – dziecko może mieć trudności z usiedzeniem na lekcji (wychodzi z ławki, rozgląda się, rozmawia, wychodzi kilkakrotnie do ubikacji), na przerwach biega, często zmienia pozycję ciała (wierci się, kręci, bawi przedmiotami, zakłada nogę na nogę), wykonuje wiele drobnych czynności zbędnych w danej sytuacji (bawienie się gumką, ołówkiem, bazgranie, zamykanie i otwieranie teczki, książek, obgryzanie paznokci, dłubanie w nosie); przywołane do porządku uspokaja się na krótko po to, aby za chwilę rozpocząć inne działanie (np. zamiast ogryzać ołówek zaczyna zdrapywać naskórek z nosa)

 

 

W sferze poznawczej można zaobserwować następujące objawy (mogą występować wszystkie lub niektóre z nich, w różnym nasileniu):

 

  • słabsza koncentracja uwagi (dziecko ma trudności z dłuższą koncentracją na danym działaniu, chyba że jest nim szczególnie zainteresowane)
  • zwiększona wrażliwość na bodźce rozpraszające z otoczenia (dziecko szybko się dekoncentruje, drobny dźwięk, wejście innej osoby, zaczepka kolegi całkowicie je wytrąca i utrudnia mu powrót do poprzedniego toku myślenia)
  • skłonność do natychmiastowego działania (często działa szybko i pochopnie np. jako pierwsze oddaje pracę klasową zapominając o jej sprawdzeniu)
  • nadmierna przerzutność uwagi (np. dziecko w wieku szkolnym zajmuje się jedną czynnością, po chwili porzuca ją na rzecz innej, następnie zaczyna coś nowego)

 

W sferze emocjonalnej można zauważyć następujące objawy:

 

  • impulsywność (silny bodziec – silna reakcja)
  • skłonność do gwałtownego wyrażania emocji (krzyku, płaczu, wpadania w złość) czasem w sposób zbyt nasilony w porównaniu do bodźca
  • niedojrzałość (dziecko ma trudności z realizowaniem zadań na miarę jego wieku – np. często zapomina, co ma zadane, zapomina o wykonywaniu obowiązków domowych)
  • słabsza organizacja czasu (dziecko ma kłopot z uporządkowaniem zajęć np. siedzi „nad lekcjami” przez wiele godzin – rozgląda się w tym czasie, bazgrze, bawi, poświęcając nauce ułamek tego czasu)

W środowisku rodzinnym dziecka nadpobudliwego należy:

 

  • zaplanować i ustalić określony rytm dnia (określona pora wstawania, posiłku, odrabiania lekcji, odpoczynku, snu) w taki sposób, aby dziecko mogło wykonać wszystkie czynności bez pośpiechu

 

  • zadbać, aby osoby żyjące z dzieckiem również funkcjonowały wg określonego rytmu

 

  • określić, kto konkretnie opiekuje się dzieckiem; określa jego prawa i przywileje, kontroluje obowiązki, wyznacza konsekwencje (im więcej osób np. matka, ojciec, brat, babcia, wujek itd. zajmuje się dzieckiem, tym większe ryzyko innych postaw wychowawczych, co nasila symptomy nadpobudliwości)

 

  • wyznaczyć dziecku stałą i konsekwentnie przestrzeganą godzinę snu, wyciszać dziecko przed snem (ustalić określoną procedurę zajęć, zaproponować spokojne czynności przed snem – rozmowę, poczytanie bajki)

 

  • wyeliminować zbędne bodźce, które mogą pobudzać dziecko (ograniczać czas oglądania telewizji – zwłaszcza przed snem, wizyty gości, wyeliminować jaskrawe barwy w pomieszczeniu i przedmioty rozpraszające uwagę)

 

  • zapewnić dziecku spokojne i ciche miejsce do odrabiania lekcji – biurko nie powinno stać w hałaśliwym miejscu, w pobliżu zabawek (które mogą rozpraszać dziecko) ani przy oknie, na stole powinny znajdować się tylko niezbędne przedmioty

 

 

  • podczas odrabiania lekcji – w przypadku trudności w długotrwałej koncentracji uwagi organizować pracę dziecka – 20 minut nauki, 10 minut odpoczynku, przeplatać łatwiejsze zadania trudniejszymi

 

  • rozładować potrzebę aktywności dziecka poprzez zapewnienie mu stałych, zorganizowanych zajęć np. zapisać na basen, zajęcia sportowe, kurs tańca

 

  • zapewnić prawidłowy rozwój sfery emocjonalno-społecznej poprzez wyjaśnianie norm i zasad społecznych obowiązujących w codziennym życiu, prowadzenie rozmów dotyczących szkoły i relacji interpersonalnych, tłumaczenie i omawianie konsekwencji negatywnych zachowań

 

  • stosować racjonalny, zrozumiały dla dziecka system konsekwencji, unikać kar drastycznych i przedłużających się w czasie (jeśli rodzic jako konsekwencje niepoprawnego zachowania wprowadza tygodniowy zakaz oglądania telewizji, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że dziecko nadpobudliwe już trzeciego dnia nie będzie pamiętało przyczyny tej kary!); nie reagować emocjonalnie, impulsywnie na zachowania dziecka

 

  • uwzględniać, że dziecko nadpobudliwe nie pojmuje długotrwałych konsekwencji czynów; nie rozumie zatem, że warto się uczyć dla dobrej pracy w przyszłości, lepiej więc stosować natychmiastowe gratyfikacje (pochwała udzielona bezpośrednio po danej czynności)

 

  • wdrażać dziecko do systematyczności – ustalić mu niewielki zakres drobnych obowiązków (realizowanych codziennie), regularnie sprawdzać ich wykonanie, liczyć się także z tym, że wdrażanie dziecka do systematyczności jest czasochłonne i wymaga konsekwencji i przypominania

 

  • dostrzegać nawet drobne staranie i wysiłki dziecka – chwalić, podkreślać je

 

  • wykazywać konsekwencję!

 

  • dbać, aby postawa rodziców była jednoznaczna (niedopuszczalne są sytuacje, kiedy jedna strona zabrania, a druga pozwala, jedna za to samo postępowanie gani, druga nagradza itd.)

 

  • wykazywać cierpliwość!

 

Najskuteczniejszą formą pomocy dziecku jest terapia psychologiczna dziecka oraz praca terapeutyczna z jego rodziną. W niektórych przypadkach nadpobudliwość psychoruchowa wymaga leczenia farmakologicznego.

About psychologiaity.com

psycholog dr n.społ. Ewa Łodygowska

Dyskusja

Możliwość komentowania jest wyłączona.