Dla studentów Uniwersytetu Szczecińskiego, problem, Psychologia dla każdego

Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne

Autor: dr Ewa Łodygowska, psycholog

Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne – ważne definicje (Seligman, 2003)

  • Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (inaczej: nerwica natręctw, zespół anankastyczny, nerwica anankastyczna [obsessive-compulsive disorder – OCD]) – to zaburzenie, którego cechą charakterystyczną jest występowanie obsesji i/lub kompulsji, którym trudno się oprzeć, ponieważ próba powstrzymania się od nich wiąże się z narastającym lękiem, niepokojem, napięciem, cierpieniem.
  • Obsesje – to powracające myśli, wyobrażenia lub impulsy, które przenikają do świadomości, często są niespójne i trudno się ich pozbyć lub nimi kierować.
  • Kompulsje – są to reakcje na obsesyjne myśli, polegające na sztywnych rytuałach (tj. mycie rąk, sprawdzanie, wymazywanie) lub na czynnościach umysłowych (liczenie, modlitwa albo powtarzanie słów w myślach), które człowiek czuje się zmuszony wykonywać w reakcji na obsesje.

Częstość występowania

  • Rozpoznanie u 2 do 3% dorosłych (Seligman, 2003)
  • Kobiety dwukrotnie częściej podatne na zaburzenia obsesyjno-kompulsywne
  • Mężczyźni – częściej występują kompulsje, kobiety – obsesje (Mancini i in., 1999)
  • Gdy zaburzenie to występuje w rodzinie, ryzyko jego rozwoju jest większe i sięga nawet 9–10%
  • U chłopców zaczynają się w dzieciństwie i wczesnej adolescencji, u kobiet – we wczesnej dorosłości
  • Obsesje i kompulsje zwykle powstają stopniowo
  • Czasami zaburzenia mogą się pojawiać po traumatycznym doświadczeniu, jak gwałt powodujący obsesję brudu i czyszczenia (Da Silva, I999).

Objawy

obsesje kompulsje
◊ powracające, uporczywe myśli, które pacjent rozpoznaje jako natrętne i niepożądane oraz powodujące lęk lub złe samopoczucie

◊ myśli, impulsy lub wyobrażenia, które nie wynikają tylko z przesadnej troski o sprawy życia codziennego

◊ człowiek cierpiący na obsesje wie, że są to wytwory umysłu, a także, że są one przesadne i nieracjonalne. Taka osoba uznaje takie myśli za niepożądane, więc stara się je wypierać lub zastępować

◊ obsesje budzą niechęć i zakłócają świadomość

◊ obsesje biorą się z wnętrza, a nie z sytuacji zewnętrznej

◊ obsesje trudno jest opanować, natomiast od natrętnych myśli można łatwo się oderwać i pomyśleć o czymś innym

◊ powtarzające się zachowania lub czynności psychiczne, które człowiek czuje się zmuszony wykonywać w reakcji na obsesję lub zgodnie z regułami, których musi ściśle przestrzegać;

◊ osoba czuje, że musi te czynności wykonywać w reakcji na obsesje. W ten sposób osoba ta przeciwdziała złemu samopoczuciu czy pewnym groźnym zdarzeniom lub sytuacjom. Działanie te nie są jednak adekwatne ani realistycznie powiązane z tym, czemu mają zapobiegać

◊ natrętne sprawdzanie

◊ nawracające czyszczenie, mycie, układanie

◊ czynności złożone, przypominające dziwaczne rytuały

 

Dodatkowe objawy

  • objawy zaburzeń lękowych
  • objawy depresji
  • depersonalizacja i derealizacja
  • tiki
  • bakcylofobia

Przebieg

  • niepokój wewnętrzny;
  • umiarkowana reakcja pogotowia – złe przeczucia i obawy;
  • rytuał (kompulsje) jako przezwyciężenie lęku;
  • powstrzymanie kompulsywnego rytuału = rozdrażnienie, lęk;
  • odprężenie się jest możliwe tylko dzięki poddaniu się kompulsjom.

Skutki

  • postrzeganie swoich zachowań jako przesadnych I nieracjonalnych;
  • złe samopoczucie;
  • utrata czasu;
  • trudności w codziennym życiu, funkcjonowaniu zawodowym (lub szkolnym) bądź normlanych działaniach i kontaktach społecznych

Leczenie:

  • terapia farmakologiczna
  • terapia behawioralna – stosowanie 3 podstawowych technik behawioralnych:
  1. ekspozycja
  2. zapobieganie reakcjom
  3. modelowanie

efekty: ustępowanie obsesyjnych myśli, kompulsywnych rytuałów i lęku.

_______________________________________

Literatura: Seligman, Walker, Rosenhan (2003): „Psychopatologia”, Wydawnictwo Zysk i S-ka

 

 

Reklamy

About psychologiaity.com

psycholog dr n.społ. Ewa Łodygowska

Dyskusja

Możliwość komentowania jest wyłączona.